كرد كه دين محمد خان بنوعى دل در سلطنت خراسان بسته كه آسان آسان دست از آن نميدارد و حالا دوازده هزار اوزبك جرار و دو سه هزار از هزارجات قبائل بر سر او جمعند . اما رسيدن موكب همايون شاهى بدين مقام اطلاع ندارند و گمان ندارند كه هنوز در حدود بسطامند و قرار مقابله و مقاتله فرهاد خان و امراى عظام كه پيش رفته‌اند با خود داده‌اند و بعد از آنكه وصول موكب همايون نزد ايشان محقق گردد اگر قدرت مقابله نداشته باشند باقى سلطان برادرش را با دو سه هزار كس در قلعهء هرات گذاشته خود بماوراء النهر ميرود كه لشكر جمع نموده بخراسان آيد و بهيچوجه قطع تعلق از خراسان نمينمايد و نميخواهد كه به آسانى مملكت از دست دهد چون بر قول او وثوق و اعتماد بود حضرت اعلى متردد خاطر و متفكر گشتند كه چه تدبير انديشند كه منتج حصول مقصود باشد از الهام ربانى تدبيرى بخاطر اشرف رسيد كه موافق ثبت صحيفه تقدير آمده صورت مطلوب بروجه مدعا چهره گشود . تبيين اين مقال آنكه بعد از اطلاع بر احوال هرات اركان دولت قاهره را طلب فرموده بر زبان الهام بيان گذرانيدند كه جمعى كثير از لشكر اوزبك در هرات‌اند اگر فرهاد خان و امراء كه پيش رفته‌اند اوزبكيه دليرانه با ايشان محاربه مينمايند و اين معنى لايق دولت قاهره نيست زيرا كه پادشاه ايشان همراه است و محاربهء لشكر و ثبات قدم ايشان در معركه كه همراه باشد نسبتى بمحاربهء امراء و سرداران نميدارد محتمل است كه چشم زخمى بسپاه قزلباش رسد و موجب دليرى اعداء گردد و آن گروه را اگر تا رسيدن رايات نصرت آيات بتوقف امر فرمائيم اوزبكيه بتهيهء اسباب [ 392 ] قلعه دارى پرداخته لشكر جرار گذاشته خود بماوراء النهر رود و هر گاه مهم بمحاصرهء قلعه رسد بنابر استحكام قلعه و استعداد قلعه دارى يحتمل كه معامله بدور و دراز كشد بخاطر چنين خطور مينمايد كه كس نزد فرهاد خان فرستيم كه يك منزل بازگشته آوازه دراندازد كه از جانب عراق و آذربايجان خبر موحش رسيد كه روميه انتهاز فرصت كرده بممالك محروسه آمده‌اند و موكب همايون شاهى از اين خبر مضطرب الاحوال بجانب عراق بازگرديد و هرگاه خبر بازگشتن قزلباش بدين اضطرار باوزبكيه رسد از انديشه قلعه دارى بازآمده شك نيست كه دليرانه بعزم دستبرد و تعاقب امراء و ضبط مشهد و آن حدود عاجلا از هرات بيرون آيند و ما اردوى اغرق را با جمعى كه اسب زبون داشته باشند گذاشته سباى با فوجى كه اسب كوتل داشته باشند ايلغار نموده بفرهاد خان ملحق گرديم و مقيد بآمدن لشكر فارس و كرمان نشده بايلغار بر سر ايشان رويم و فرصت قلعه بندى و قلعه دارى ندهيم و انشاء اللّه تعالى اگر خداى تعالى خواسته باشد و تدبير موافق تقدير افتد محتمل است كه مهم حسب المدعا تمشيت پذيرد . جميع عقلا و ارباب راى اين مقدمه را پسنديده داشتند و على الفور رقمى بفرهاد خان نوشته فرستادند كه بقاعدهء كه مذكور شد يك منزل بازگشته مترصد وصول موكب همايون باشد ايشان حسب الفرموده عمل نموده يك منزل پس نشستند و كس نزد اللّه ويرديخان و گنجعلى خان كه با لشكر فارس و كرمان از راه طبس آمده داخل الكاى خراسان شده بودند فرستاده بودند كه مقيد بآوردن لشكر نشده با جمعى كه اسب ايلغار داشته باشند جريده و سباى ايلغار كرده در حدود غوريان خود را بموكب همايون رسانند و جناب اعتماد الدوله حاتم بيك وزير را با شاه على سلطان مير چشمكزك و ساير لشكريان در اردوى اغرق گذاشته كه بآهستگى كوچ كرده ميآمده باشند و در وقت پيشين روز يكشنبه